Natalie Mars Sıfır rakamı, sıfır sayısı, sıfırın bulunuşu, sıfırın tarihi-tarihçesi icadı (kim buldu) » Sayfa 4 Natalie Mars
  Yükleniyor, lütfen bekleyiniz!

Sıfır rakamı, sıfır sayısı, sıfırın bulunuşu, sıfırın tarihi-tarihçesi icadı (kim buldu)

Özet


Sıfır, diğer rakamlardan çok sonra bulundu. Romalılar onu hiç tanımadılar. Babilliler onu hiç kullanmadılar. Tek başına hiçbir şey olmayan, ama diğerlerine bir büyüklük kazandıran bu tuhaf rakamın potansiyelini ilk olarak Hintliler keşfettiler. Sıfır, eğitimli-eğitimsiz her insanın yaşamına girmiş önemli simgelerden birisi olan sıfır, ilginç bir tarihe sahiptir. Bugün sayılar dizisinde otomatik olarak konumlandırdığımız sıfır, bu sağlam yerini edinebilmek için birçok süreçten geçmek zorunda kalmıştır. Sıfır üzerinde düşününce ve şaşırtıcı geçmişi incelenince, bunları bir yazıya dökmenin ve paylaşmanın iyi olacağını düşündüm. Bu derleme yazıyı bu amaçla hazırladım. Ilginç bir kavramın, gizemli ve derin anlamları üzerine bir yazı çıktı ortaya...


Sıfır Rakamı:Türk-İslam Dünyası ve Avrupa
773 yılında, Kankah adında Hintli bir astronom, Halife el-Mansur’un (754-775) Bağdat’taki sarayına gelir. Zamanın ünlü Islam bilgini Ibn’ül Adami, astronomi cetvelleri ile ilgili eserinde, bilim tarihi için önemli olan bu olayı, "Inci Gerdanlık" başlığı altında şöyle açıklar: “Hicretin 156. (773) yılında,
Hintli bir bilgin elinde bir kitapla, Halife el-Mansur’un huzuruna çıkar. Kardağa’ların Kral Figar adına kopya ederek örnek çıkardıkları bir kitabı Halifeye sunar. El-Mansur, bu eserin hemen Arapça'ya çevrilmesini ve gezegenlerin hareketleri ile ilgili bir eser yazılmasını emreder. Bu görevi Muhammed bin Ibrahim el-Fezari üzerine alarak ‘Astronomların Gözünde Büyük Sinhind’ adlı bir eser yazar. Bu eserin etkinliği, Halife el-Mamun zamanına kadar sürer. Eseri, Muhammed bin Musa el Harezmi, astronomlar için yeniden hazırlar. Sinhind Yöntemini uygulayan astronomlar eseri çok beğenirler ve konusunun hızla yaygınlaşmasını sağlarlar." Hintli bilginin, beraberinde Bağdat'a getirdiği ve onunla, önce Halife el-Mansur’un ilgisini çektiği kitap, gerçekte Brahmagupta’nın Siddhanta adlı eserinden başka bir eser değildi. Sinhint adıyla Arapçaya çevrilen bu eser, zamanın halife ve bilginleri arasında hemen ilgi görüp hızla yayılmıştır. Harezmi tarafından yeniden hazırlanan söz konusu eser, Ingiliz çevirmen, Bath'lı Adelhard tarafından, zamanın bilim dili olan Latinceye çevrilmiş ve Batılı bilginlerin yararlanmasına sunulmuştur. Bu çeviri kitap; Hint sayılarını açıklayan, Hint hesabını, sayı yazısını, toplama ve çıkarma, ikiye bölme, iki misli artırma, çoğaltma ve bölme ile kesir hesabını öğreten "Hesap Sanatı Üzerine" adlı ikinci eserdir. Brahmagupta’nın,  Siddhanta  adlı  eseri,  776  yılında, Severus'tan 114 yıl sonra, Arapça'ya çevrilen bir eserinin içinde yer almıştır. Gerbert'ten yüz yıl sonra, Harezmi’nin Latince çevirisi, Orta Ispanya yoluyla Batı'ya ulaşmıştır. Harezmi tarafından, 830 yılında yazılan eserin ilk kopyaları, Viyana Saray Kütüphanesinde bulunmaktadır. Bu elyazmaları, 1143 tarihini taşımaktadır. Salen Manastırı’nda bulunan ikinci bir kopya ise, bugün Heilderberg’de korunmaktadır (MATEMATIKÇI web p.). Bu tarihlere kadar Avrupalılar, bu tip buluşlardan çok, ama çok uzaktılar. Bu nedenle de, belirtildiği gibi, Avrupa, ekonomik gereksinmelerin sonucu, sıfır rakamını dışarıdan ithal etme zorunda kalmışlardır. Hintliler’den Araplar’a geçen sıfır rakamını ithal eden Avrupa, o tarihlerde rakamın biçimi konusunda da bir tutarlılığa sahip değildi...
Bazı Avrupalı matematikçiler Arapların kullandığı noktayı tercih ederken, diğerleri daire biçimini yeğliyordu. Sıfır rakamını Avrupa'ya getiren ilk kişinin Italyan Matematikçi Leonardo Pisana Fibonacci olduğu ileri sürülmektedir. Tüccar babası Bonnaccio ile birlikte uzun yıllar Doğu toplumlarını gezen
Pisano, 1202 tarihinde yayınladığı “Liber Abaci” isimli kitabında, “sıfır kullanarak yazılı hesap yapmanın tekniklerini,” anlatmaktadır (YÜKCÜ web p.).
Oğul Leonardo, Hint, yani Arap (Islam) rakamları ile hesap yapmaya hayran kalır. Hint hesap sistemlerinin her türlü uygulamasını öğrenir. Bu arada, Iskenderiye ve Şam kütüphaneerinde, eline geçirebildiği bilimsel değeri olan eserleri de toplayıp Avrupa'ya götürdüğü, tarihi bir gerçek olarak bilinmektedir. Oğul Leonardo, Islam (Arap) hesap öğretmenlerinden öğrendiği bütün bilgileri, sıfır rakamı dahil olmak üzere, çevre -sindekilere, uygulamaları ile birlikte öğretir. Oğul Leonardo'nun bu öğretisi sırasında konu ettiği rakamlar, bugünkü gösterim şekliyle şöyledir;
Bu rakamlar, Arapçada “sıfır” adı verilen “.” işareti ile her türlü hesabın yapılabildiğini açıklar. 1202 tarihinden sonra Hint-Arap rakamlarının Avrupa'da hızla yükseldiği gözleniyor. Ancak, iki yüzyıl daha Arap rakamlarıyla Romen rakamları birlikte varlıklarını sürdürmüşlerdir. Romen rakamlarının savunucularına "abaküsçüler" deniyordu. Bu grup, matematiksel işlemleri ısrarla abaküslerde yapmayı  sürdürdüler. Arap  rakamlarını  savunanlara  ise "cebirciler" adı veriliyordu. Bu sözcük de, bu alanda sayısız eserler veren ve ileride Circum Spice’ta yerini alacak Arap matematikçi Muhammed El Harezmi’den geliyordu. Iki taraf tam iki yüzyıl boyunca her türlü silahı deneyerek birbirleriyle yarışmıştır. 13. yüzyılda şair Alessandro di Villedieu, Hint-Arap rakamlarını savunmuş ve "Carmen'in Algoritması" adlı şiirinde sıfır rakamını gözden geçirmiştir. Nitekim, bilimsel bir kavgada, şairlerin tüccarların yanında yer almaya başlamasıyla  birlikte  zafer  kısa  bir  zaman  sonra  Hint-Arap rakamlarının olmuştur (YÜKCÜ web p.). Antik çağların tüccarları, hesap yaparken, gerçek anlamda bir piyano virtüözü gibi hareket ediyorlardı. Parmakları "abaküs" adı verilen aletin küçük halkaları üzerinde hızlı bir biçimde gidip geliyordu. Böylece rakamları tanımaya gerek duymaksızın toplama ve çarpma işlemlerini yapmak olanaklı oluyordu. Daha sonra abaküs ile yapılan işlemleri bir kağıda dökme gereksinmesi ortaya çıkınca "dizaynlı abaküs" denilen karmaşık bir sisteme geçildi. Ortaya satranç tahtasını anımsatan bir görüntü çıkıyordu. Bu sistem, bugün bile bazı ülkelerin geleneklerinde varlığını sürdürüyor. Örneğin Ingiltere'de Hazine Bakanlığı, bu işlemlerin yapıldığı satranç tahtasını anımsatan kumaş parçasından hareketle "Satranç Tahtası Bakanlığı" olarak adlandırılıyor (DAVENPORT web p.).
Ancak Hint-Arap matematiği Avrupa’lı tüccarlar için öylesine kullanışlı olarak görülüyordu ki, bu kadar yaygın kullanımına her şeyden önce kilise karşı çıktı. Çünkü, abaküsle işlem yapma her şeyden önce profesyonellere, genellikle de keşişlere ait bir iş iken, algoritma, Arap harflerinin bir kamışla yazımı, sıradan insanlar tarafından da öğrenilebilir olmuştu. Yüzyıllar boyunca “algoritmacılar”la “abaküsçüler” arasında epey gürültülü ideolojik savaşlar olmuştu. Hintli buluş, tanımsal gedik, ilk önce Fransız Devrimi ile açıldı. Abaküs okullardan ve kurumlardan kaldırılınca, “demokratik” aritmetiğin yolu açılmış oldu (CERUTTI web p.). Batı yazınında "Arap Rakamları" olarak bilinen, Islam Dünyası rakamlarının, "0" içinde olmak üzere, on ayrı şeklini Batı'ya ilk defa öğreten, papalık tahtının şair ve matematikçisi Gerbert olmuştur. Gerbert’in etkisi tam sekiz yüzyıl sürmüştür. Gerbert, öğrenimini Aurlillac Klisesinde tamamlamıştır. Burada edindiği bilgiler sonucu, birçok matematikçinin dikkatini çekmiştir. Sonuçta da, matematik araştırmalarını hızlandırmıştır(MATEMATIKÇI web p.). Severus Sebohkt, Brahmagupta ve Harezmi isimleri, Arap rakamlarının, Batı'da görülmesinde birbirini izleyen üç isim olarak karşımıza çıkmaktadır.
 
Sayfa 1 Sayfa 2 Sayfa 3 Sayfa 4 Sayfa 5 Sayfa 6


avatar
Zeynepp 17 Nisan 2019 16:15 | Ziyaretçi
Gerçekten başarılı bir makale olmuş.Ellerinize sağlık.
   
avatar
mehmey 3 Nisan 2016 16:09 | Ziyaretçi
ödevime yardımcı oldu "çok teşekürler"
   
avatar
Seda Hakoğlu 8 Mart 2013 18:04 | Ziyaretçi
Olm bu ne bicim odevdir kardeşim yha .. ? he ? Tm. Ödev ii deilsede Konu bu kadar kötü ve sıkıcı olmak zorundamı ?
   
avatar
FURKAN KALYONCU 14 Kasım 2012 21:19 | Ziyaretçi
çok teşekkür ederim performans görevini yaptım sağ olun :D
   
avatar
emirmarko 3 Ekim 2012 18:20 | Ziyaretçi
çok saolun ödevime yardımcı oldunuz
   
avatar
avrii 21 Şubat 2012 21:59 | Ziyaretçi
sağ olun ödevime yardımcı oldunuz
   
avatar
fatime 1 Ocak 2012 12:05 | Ziyaretçi
arkadaşlar aynen benimde ödevime çok yardımcı oldu çok teşekkürler
   
avatar
azra 28 Kasım 2011 20:17 | Ziyaretçi
proje ödevime çok yarıdımcı oldu çok mersi :D  
   
avatar
alican gürsoy 27 Kasım 2011 09:56 | Ziyaretçi
Saolun çok yardımcı oldunuz  
   
avatar
joneskamomes 20 Ekim 2011 13:30 | Ziyaretçi
çok saolun proje me yadımcı oldunuz
   

Zorunlu

Zorunlu