1. #1

    Grubu
    Üye
    İş
    Diğer

    DSM-5 Kişilik Bozuklukları Genel Tanı Ölçütleri

    A. Kişinin içinde yaşadığı kültürün beklentilerinden belirgin olarak sapan, süregiden bir içsel yaşantı vedavranış örüntüsü. Bu örüntü, aşağıdakilerden iki (ya da daha çok) alanda kendini gösterir.

    1. Biliş (kendini, diğer insanları ve olayları algılama ve yorumlama yolları).
    2. Duygulanım (duygusal tepkilerin aralığı, yoğunluğu, değişkenliği ve uygunluğu).
    3. Kişilerarası işlevsellik.
    4. Dürtü denetimi.

    B. Süregiden, esneklikten yoksun bu örüntü, çok değişik kişisel ve toplumsal durumları kapsar.

    C. Süregiden bu örüntü, klinik açıdan belirgin sıkıntıya ya da toplumsal, işle ilgili alanlarda ya da önemli diğer işlevsellik alanlarında işlevsellikte düşmeye yol açar.

    D. Bu örüntü kalıcı ve uzun bir sürelidir ve başlangıcı en azından ergenlik ya da erken erişkinlik dönemine uzanır.

    E. Süregiden bu örüntü, başka bir ruhsal bozukluğun bir görünümü olarak ya da başka bir ruhsal bozukluğun bir sonucu olarak daha iyi açıklanamaz.

    F. Süregiden bu örüntü, bir maddenin (örn. kötüye kullanılabilen bir madde, bir ilaç) ya da başka bir sağlık durumunun (örn. baş çarpma) fizyolojiyle ilgili etkilerine bağlanamaz.



    DSM-V Alternatif Model Kişilik Bozukluğu için Genel Tanı Kriterleri

    Alternatif modelde kişilik bozuklukları, kişilik işlevselliğinde bozulmalar ve patolojik kişilik treytleri ile karakterize edilir. Bu modele dayanan kişilik bozukluğu tanıları antisosyal, çekingen, borderline, narsisistik, obsesif-kompülsif ve şizotipal kişilik bozukluklarını kapsamaktadır. Bu yaklaşım aynı zamanda, herhangi bir kişilik bozukluğu tanı kriterlerini tam karşılamayan ancak KB olduğu düşünülen kişiler için treytle belirli bir kişilik bozukluğu (PD-TS) tanılarını içermektedir (APA 2013b).


    Bir kişilik bozukluğunun temel özellikleri;

    A. Kişilik işlevselliğinde (kendilik-kişilerarası) orta ya da büyük bozulma.

    B. Bir ya da daha fazla patolojik kişilik treyti.

    C. Kişilik işlevselliğindeki bozulmalar ve bireyin kişilik treytlerinin görünümü göreceli olarak kalıplaşmış ve kişisel/sosyal durumların geniş bir yelpazesinde yayılmıştır.

    D. Kişilik işlevselliğindeki bozulmalar ve bireyin kişilik treytlerinin görünümü zaman içinde göreceli olarak kalıcıdır ve başlangıcı en azından ergenlik ve erken yetişkinlik dönemine uzanır.

    E. Kişilik işlevselliğindeki bozulmalar ve bireyin kişilik treytlerinin görünümü başka bir ruhsal bozuklukla daha iyi açıklanamaz.

    F. Kişilik işlevselliğindeki bozulmalar ve bireyin kişilik treytlerinin görünümü, bir maddenin ya da başka bir sağlık durumunun (örn. kafa travması) fizyolojik etkilerine dayandırılamaz.

    G. Kişilik işlevselliğindeki bozulmalar ve bireyin kişilik treytlerinin görünümü bireyin gelişimsel evresi ya da sosyokültürel çevresi için normatif özelliklerle daha iyi açıklanamaz.



    Bir kişilik bozukluğu tanısı 2 saptama gerektirir: 1) A kriteri için gereken, kişilik işlevselliğindeki bozulmanın düzeyini değerlendirme ve 2) B tanı kriteri için gereken, patolojik kişilik treytlerinin tespiti (APA 2013b).


    A Tanı Ölçütü: Kişilik İşlevselliğinin Düzeyi (APA 2013b)

    Kendilik ve kişilerarası işlevsellikteki bozulma, kişilik psikopatolojisinin temelini oluşturur ve alternatif tanılama modelinde sürekli olarak ölçülür. Kendilik işlevselliği kimlik ve kendini yönlendirmeyi; kişilerarası işlevsellik empati ve samimiyeti içerir (bkz. Çizelge 1.5). Kişilik İşlevselliği Düzeyi Ölçeği (LPFS)‟nde her bir bileşen 5 dereceli bir ölçekte puanlanır (0 sağlıklı, adaptif işlevsellik; hafif bozulma; 2 orta bozulma; 3 ağır bozulma; 4 çok ağır bozulma).


    Kendilik:

    1. Kimlik: Kendini değerli olarak görme, kendisi ile diğerleri arasındaki sınırları çizme; özsaygının sürekliliği ve öz değerlendirmenin doğruluğu; bir dizi duygusal deneyimi düzenleme becerisi.

    2. Kendini yönlendirme: Kısa süreli ve uzun süreli amaçların anlamlı olması ve tutarlı şekilde bunların peşinden gitme; davranışları için olumsu sosyal ve yapıcı içsel standartların kullanılması; kendini uygun şekilde ifade etme becerisi.

    Kişilerarası:

    1. Empati: Diğerlerinin deneyimlerini ve motivasyonlarını anlama ve onlara değer verme; farlı bakış açılarını tolere edebilme; davranışlarının diğerleri üzerindeki etkilerini anlayabilme.

    2. Samimiyet/Yakınlık: Diğerleriyle ilişkinin derinliği ve süresi; yakınlık kurma kapasitesi ve istekliliği; kişilerarası davranışa verilen önemin karşılıklı olması.


    Kişilik işlevselliğindeki yetersizlik bir kişilik bozukluğunun varlığını haber verir ve yetersizliğin şiddeti, kişinin tipik bir şiddetli kişilik bozukluğunun ya da birden fazla kişilik bozukluğunun olup olmadığına dair öngörüde bulunmamızı sağlar. Bir kişilik bozukluğu tanısı için orta düzeyde bozulma gerekir; bu eşik bilimsel kanıtlara dayalıdır ve klinisyenlerin kişilik bozukluğu tanısını doğru ve etkin şekilde koyabilme becerilerini en üst seviyeye ulaştırır.

  2. #2

    Grubu
    Üye
    İş
    Diğer
    B Tanı Ölçütü: Patolojik Kişilik Treytleri (APA 2013b)


    Patolojik kişilik treytleri beş geniş yapının içinde örgütlenir: Negatif Duygulanım, Uzak Olma, Terslik-Geçimsizlik (Antagonizm), Disinhibisyon ve Psikotiklik. Bu beş treyt yapısı 25 adet spesifik treyt fasetinden oluşur; bu treytler ilk olarak var olan treyt modellerinin gözden geçirilmesiyle ve sonrasında ruhsal sağlık merkezlerinde muayene edilen kişilerden oluşan örneklemler üzerinde yapılan araştırmalar yoluyla geliştirilmiştir.
    Treyt sınıflandırmasının tamamı Çizelge 1.6‟da gösterilmektedir. Kişilik bozukluğu için B tanı kriteri, DSM-IV kişilik bozukluğu tanıları ile ilişkilerinin değerlendirildiği bilimsel verilere ve meta-analitik çalışmalara dayanan 25 treyt kümesini içermektedir.


    NEGATİF DUYGULANIM

    Duyguca oynak olma Değişken duygular ve sık duygudurum değişiklikleri yaşama; kolayca uyarılabilen, yoğun ve/veya olay ve durumla orantısız duygular hissetme.
    Kaygılı /endişeli olma Çeşitli durumlara tepki olarak yoğun telaş, gerginlik ve/veya panik duyguları yaşama; aklını kaçırma, kontrolünü kaybetme veya rezil olma korkuları.
    Ayrılma güvensizliği Yakınları tarafından reddedilme veya onlardan ayrı düşme korkusu; buna eşlik eden aşırı bağımlılık ve özerkliğini kaybetme korkuları
    Takılıp kalma Artık etkisiz ve işe yaramaz olduğu halde bir davranışı ısrarla sürdürme; tekrarlayan başarısızlıklara rağmen aynı davranışı sürdürme.
    Boyun eğici olma Davranışlarını başkalarının çıkar ve arzularına göre uyarlama.
    Düşmanlık gösterme Sürekli kızgın olma veya sık sık kızma; hafif bir saygısızlık ve küçümsenme karşısında öfkelenme veya sinirlilik (irritabilite); kaba, kötü, öç alıcı davranış
    Duygulanımda kısıtlılık Duygu uyandıran durumlara az tepki verme, hissedilen ve ifade edilen duyguların kısıtlı olması; kayıtsızlık veya soğukluk.
    Çökkünlük Sık sık kendini çökkün, zavallı ve/veya umutsuz hissetme; karamsar olma; kendini değersiz hissetme; intihar düşüncesi ve davranışı
    Şüphecilik Başka insanların kötü niyetli ve zarar verici olacağına yönelik beklenti içinde olma veya bu yöndeki işaretlere aşırı duyarlı olma, kötülük görme duyguları



    UZAK OLMA
    İçe kapanıklık Yalnız kalmayı başkaları ile olmaya tercih etme; sosyal ortamlarda çekingen davranma; sosyal temaslardan ve etkinliklerden kaçınma
    Anhedoni Yaşadıklarının keyfine varamama, bulunduğu ortamlarda yaşananlara katılamama, zevk alma ve ilgi duyma kapasitesinde kısıtlılık.
    Yakınlıktan kaçınma Yakın veya romantik ilişkilerden, başka insanlara bağlanmaktan, samimi cinsel ilişkilerden kaçınma.


    TERSLİK / GEÇİMSİZLİK
    Manipülatif olma Başkalarını etkilemek ve kontrol edebilmek için çeşitli numaralara başvurma; istediğini elde etmek için baştan çıkarıcı davranma, yağcılık yapma.
    Hilekar olma Yalancı ve düzenbaz olma, kendini olduğundan farklı gösterme; olaylar hakkında konuşurken abartma ya da hikayeler uydurma.
    Grandiöz olma Kendinde her şeye hak görme, kendini dünyanın merkezinde sanma; başkalarından daha iyi olduğuna yürekten inanma; başka insanlara üstten bakma
    Dikkat çekmeye çalışma Başkalarının dikkatini üzerine çekmek ve dikkatlerin üzerinde kalmasını sağlamak için aşırı çaba içinde olma; başkalarını kendine hayran bırakmak için uğraşma
    Katı olma Başkalarının dertleri ve duygularına ilgisiz kalma; suçluluk veya pişmanlık hissetmeme; saldırgan olma; başkalarına acı çektirmekten haz alma (sadizm).



    DİSİNHİBİSYON

    Sorumsuz olma Ödev ve yükümlülüklerini göz ardı etme, yerine getirmeme, sözleşmelere uymama; kendisiyle varılan anlaşmalara aykırı davranma, sözünde durmama.
    İmpulsif olma Aklına eseni yapma, yaşamını planlamakta ve planlı yaşamakta zorluk çekme; duygusal baskı altındayken telaşa kapılma ve kendine zarar verme
    Katı mükemmeliyetçilik Her şeyin kusursuz, mükemmel, hatasız olması konusunda katı ve ısrarcı olma; sürekli ayrıntılara, düzenlemelere ve her şeyin düzenli olmasına kafasını yorma.
    Dikkati dağınık olma Kendini yaptığı işe vermekte ve o işe odaklanmakta zorluk çekme, dikkatin dışarıdan gelen uyaranlarla kolaylıkla dağılması
    Kendini riske atma Hiç gereği yokken tehlikeli, riskli ve kendine zarar verebilecek şeyler yapma; can sıkıntısını savuşturmak için düşüncesizce işlere girişme



    PSİKOTİZM

    Olağandışı inançlar, yaşantılar Başka insanlar tarafından tuhaf görülen veya acayip karşılanan düşünce içeriği, gerçekliğin olağandışı yaşanması.
    Tuhaf biri olma Acayip, olağandışı, garip davranma ya da görünme; uygunsuz ve olağandışı şeyler söyleme
    Bilişsel ve algısal düzensizlik Bulanık çevresel, mecazi (metaforik), anlaşılması zor veya stereotipik düşünce ve konuşma; garip şeyler işitme, görme, hissetme ve/veya garip tatlar, kokular


    Kaynak: http://adudspace.adu.edu.tr:8080/jsp...1/10072525.pdf


 

  1. Bu yazıyı beğenerek
    destek
    verebilirsiniz

    Foruma üye olmana gerek yok! Facebook hesabınla yorumlarını bekliyoruz!

Benzer konular

  1. genel
    korkmazserkan bu konuyu 9. sınıf matematik soruları forumunda açtı
    Cevap: 12
    Son mesaj : 01 Tem 2012, 20:31
  2. -Genel Tarih-
    Melek12 bu konuyu Lise Dersleri forumunda açtı
    Cevap: 16
    Son mesaj : 24 Mar 2012, 14:59
  3. 3 kardeş , köprü ve tek kişilik bisiklet
    gereksizyorumcu bu konuyu Özel matematik soruları forumunda açtı
    Cevap: 35
    Son mesaj : 13 Mar 2011, 17:38
  4. İlginç bir kişilik ben ve ilginç bir soru karşınızda....
    Melek12 bu konuyu 9. sınıf matematik soruları forumunda açtı
    Cevap: 4
    Son mesaj : 11 Mar 2011, 04:55
  5. Anlatım bozuklukları
    mürşde bu konuyu Lise Dersleri forumunda açtı
    Cevap: 13
    Son mesaj : 10 Mar 2011, 16:27
Forum Kullanım ve Gizlilik Kuralları